पाच एकांकिका: नाट्य आणि दिग्दर्शन टिपां सह Paach Ekankika (Drama with Directions)

पाच एकांकिका: नाट्य आणि दिग्दर्शन टिपां सह

यात एकांकिकांची केवळ पारम्पारीक संहिता नसून, दिग्दर्शन, संगीत, ध्वनी योजना, नेपथ्य याचे देखील सखोल मार्गदर्शन प्रत्येक प्रवेशानुसार दिले गेले आहे. त्यामुळे हा अप्रतिम ग्रंथ आपल्या संग्रही असायलाच हवा!

या सर्व संहिता - शाळा, महाविद्यालये किंवा स्पर्धांसाठी विनामूल्य उपलब्ध आहेत.  

1.कौटुम्बिक हृदयस्पर्शी

2.फार्सिकल कॉमेडी

3.भयकथा

4.प्रेरणादायक

5.सामाजिक भावनिक

अनेक वर्षांपासून महाराष्ट्र, गुजरात, अवधी सांस्कृतिक जीवनात माझा सहभाग आहे. विशेषतः ग्रामीण भागातील अनेक प्राथमिक शाळा, हायस्कूल आणि महाविद्यालयांच्या स्नेहसंमेलनांना (गॅदरिंग) मला आवर्जून बोलावले जाते. या कार्यक्रमांमध्ये जेव्हा एकांकिका सादर होतात, तेव्हा मला खूप वाईट वाटते.

कधी कधी त्या एकांकिका प्रथितयश नाटककारांच्या उत्कृष्ट संहिता असतातही, पण त्यांचे सादरीकरण पाहताना मन खट्टू होते. कारण ते अत्यंत साधे आणि कल्पनेच्या कसोटीवर बावळट म्हणावे लागेल, अशा स्वरूपाचे असते. याचे मूळ कारण शोधताना माझ्या लक्षात आले की, जे गुरूजन हे नाटक बसवतात, त्यांना व्यावसायिक नाटकांप्रमाणे दिग्दर्शन, नेपथ्य (रंगमंच सजावट), प्रकाशयोजना किंवा ध्वनी नियोजन या तांत्रिक आणि कलात्मक बाबींचे योग्य मार्गदर्शनच नसते.

याच दरम्यान, 'सोसायटीतल्या गणेशोत्सवासाठी' किंवा अशाच लहान-सहान सादरीकरणांसाठी लहान मुले माझ्याकडे खूप आशेने येत. मी लेखक असल्याने, साहजिकच ते संहिता मागत. त्यांना त्यांची नाटुकली अगदी उद्या-परवा सादर करावयाची असे, त्यामुळे त्यांचा हिरमोड होऊ नये म्हणून मीही कागदावर काही पाने खरडून देत असे. अशा जवळजवळ चाळीस- बेचाळीस कथाबीजे आणि छोट्या नाटुकल्या माझ्याकडे पडून होत्या.

काही दिवसांपूर्वी माझ्या मनात आले की, नुसती हळहळ व्यक्त करण्यापेक्षा, एकांकिकांचे दिग्दर्शन किंवा ध्वनी नियोजनाविषयी तळमळ व्यक्त करण्यापेक्षा, आपल्याच काही नाटुकल्यांना एकांकिकेचे पूर्ण स्वरूप देऊन, प्रत्येक प्रवेशानुसार सूक्ष्म मार्गदर्शन का करू नये?

मग ह्या संहिता लिहिताना, माझ्या मनाच्या पटलावर केवळ पात्रे नव्हे, तर सम्पूर्ण नाटकच सरकू लागले. मग ते सर्व बारकावे मी लिहून वेगळे ठेवू लागलो. आणि नंतर ती सर्व माहिती 'जिग-सॉ-पझल'सारखी जुळवली. त्याचा परिणाम खरंच अफलातून आला.

माझ्या काही रंगभूमीवरील मित्रांना मी या पुस्तकाचे टाचण दाखवले. ही कल्पना त्यांना अतिशय आवडली. कारण अशा पद्धतीने प्रत्येक तांत्रिक बाबींचा समावेश असलेले सम्पूर्ण मार्गदर्शक पुस्तक आजवर उपलब्ध नाही, असा अभिप्राय त्यांनी नोंदवला.

माझे एक मित्र (परेश रावल) तर म्हणाले, "एका लेखकानेच संहिता लिहावी आणि छोट्या-मोठ्या सूचना द्याव्यात, असाच अद्यापचा संकेत होता. पण तुम्ही अनेक तांत्रिक बाबींवर सखोल माहिती दिल्याने हे पुस्तक येणाऱ्या पुढील नाटककारांसाठी केवळ संहिता मार्गदर्शक नव्हे, तर एक संपूर्ण ऐतिहासिक दस्तऐवज ठरेल. की एकांकिका किंवा नाटक किती सखोल पद्धतीने लिहिता येते..."

अनेक विषय असल्यामुळे कुणालाही त्यातील एखादी एकांकिका सहज उचलता यईल.

एक सामाजिक सेवा म्हणून या संहिता लिहिलेल्या आहेत सबब या कुणालाही फुकट वापरता येतील. हेतु असा की या निमित्तानं माझाही खारीचा वाटा मी उचलावा. फक्त व्यावसायीक उपयोग करायचा असल्यास लेखकाची परवानगी घ्यावी. 

तुम्ही स्वत: हे पुस्तक शाळा, महाविद्यालये यांना भेट स्वरूप देऊ शकता.

लेको, तुमच्या हाती हिरा देत आहे. त्याला यशस्वी सादरीकरणाचे कोंदण द्या. अन हो, तुमच्या कार्यक्रमाचे फोटो, 9512817623 या क्रमांकावर जरूर व्हाटसअप करा.

'पाच एकांकिका: नाट्य आणि दिग्दर्शनाचा दीपस्तंभ'

'पाच एकांकिका: नाट्य आणि दिग्दर्शन टिपां सह'

१. अनेक वर्षांच्या नाट्य-अनुभवातून आलेली ही पाच एकांकिकांची संहिता नाही, तर प्रत्येक नाट्यप्रेमीसाठी हा एक अमूल्य ठेवा आहे.

२. महाराष्ट्राच्या ग्रामीण-सांस्कृतिक जीवनातील सादरीकरणातील उणिवा (कमतरता) डॉ. ईश्वर भाई जोशी यांनी प्रथमच दूर केल्या आहेत.

३. ही एकांकिकांची केवळ पारंपरिक कथा-संहिता नाही; हे आहे संपूर्ण नाट्य-दिग्दर्शनाचे सूक्ष्म मार्गदर्शन!

४. प्रत्येक प्रवेशानुसार नेपथ्य, ध्वनी योजना, प्रकाशयोजना आणि अभिनयाच्या बारकाव्यांवर सखोल मार्गदर्शन प्रथमच उपलब्ध झाले आहे.

५. शाळेतील गुरुजनांना व्यावसायिक नाटकाप्रमाणे उत्कृष्ट सादरीकरण करण्यासाठी हे पुस्तक म्हणजे एक 'सिद्धमंत्र' ठरेल.

६. 'कौटुंबिक हृदयस्पर्शी' ते 'फार्सिकल कॉमेडी' आणि 'सामाजिक भावनिक' यासारख्या विविध विषयांवरील एकांकिका यात आहेत.

७. शून्य अनुभवाचा विद्यार्थीही या मार्गदर्शनाने भव्य नाट्यकृती उभी करू शकतो.

८. लेखक सांगतात: "माझ्या मनात फक्त पात्रे नव्हे, तर संपूर्ण नाटकच आकार घेत होते," आणि ती सर्व अनुभूती या पानांत उतरवली आहे.

९. लहान मुलांच्या आशेवर पाणी फिरू नये म्हणून सुरू झालेला हा लेखनप्रवास आज एका ऐतिहासिक दस्तऐवजात बदलला आहे.

१०. प्रख्यात रंगकर्मी मित्रांनीही मान्य केले आहे की, अशा तांत्रिक बाबींसह मार्गदर्शन करणारा ग्रंथ आजवर उपलब्ध नव्हता.

११. हे पुस्तक पुढील नाट्य-लेखकांसाठी आणि दिग्दर्शकांसाठी एक संपूर्ण मार्गदर्शक संहिता ठरणार आहे.

१२. शिक्षण संस्थांसाठी सामाजिक सेवा म्हणून या संहिता विनामूल्य उपलब्ध आहेत.

१३. 'केवळ संहिता नव्हे, तर एकांकिका किती सखोल पद्धतीने लिहिता येते,' हे या ग्रंथातून सिद्ध होते.

१४. लेखकाचा हा 'खारीचा वाटा' समाजाला समर्पित आहे; फक्त व्यावसायिक उपयोगासाठी परवानगी आवश्यक.

१५. " तुमच्या हाती हिरा दिला आहे! त्याला यशस्वी सादरीकरणाचे कोंदण द्या!" या आवाहनासह या ज्ञानग्रंथाला आपल्या संग्रहात स्थान द्या.

आमची अन्य अत्यंत लोकप्रिय प्रकाशने-

जी तुम्हालाही निश्चित आवडतील. 

 एंजल्स थेरपी ( मराठी ) (शब्दांवर क्लिक करावे)

तुमच्यातील एंजलला जागृत करण्यासाठी नक्की वाचा. भरपूर चित्रं. सोपी भाषा, मनोरंजक मांडणी. सर्व धर्मांचा विलोभनीय अभ्यास, जे तुमच्या ज्ञानाच्या कक्षा रुंदावतं. 

रेकी ग्रँड मास्टर्स हँडबुक: ( मराठी )  (शब्दांवर क्लिक करावे)

रेकी, कुण्डलिनी शक्ति, चक्र हीलिंग, प्राणिक हीलिंग, एक्युप्रेशर, सुजोक, रिफ्लेक्सोलोजी, इकिगाई, ध्यानधारणा, होमिओपेथी याची सविस्तर चर्चा तुम्हाला बनवते रेकी ग्रँडमास्टर ! रेकी या विषयावरील मराठीत अत्यंत परिपूर्ण ग्रंथ.

प्राचीन भारतीय टैरो कार्ड्स, 78 कार्ड्स डेक, (इथेच क्लिक करा)  

भविष्यवाणी कार्ड वरच प्रिंट, हिंदू संस्कृती अनुसार सुंदर चित्र, नवशिक्या पासून ते एक्स्पर्ट पर्यंत सर्व धर्मियांसाठी, 15 x 6 सेमी साईज, (सोप्या इंग्रजीत) महर्षी भृगू यांनी 8000 वर्षांपूर्वी भविष्यात डोकावून पहाण्यासाठी आम्हा भारतीयांना ताडपत्र दिले, तेच आधुनिक काळातील टॅरो कार्ड्स होय. लगेचच क्लिक करून जाणून घ्या

प्राचीन भारतीय टॅरो ग्रंथ ( मराठी ) (शब्दांवर क्लिक करावे)

टॅरो कार्ड्स ही भारतीय संस्कृतीने विश्वाला दिलेली देणगी आहे. पण ग्रीक योध्यांनी ती चोरली तिला विकृत केले, त्यात नग्नता आणली. टॅरो च्या दुनियेतील सत्य जाणून घेण्यासाठी तुम्ही हा ग्रंथ वाचलाच पाहीजे.   

कसे लिहाल... उत्कृष्ट कादंबरी, कथा, नाटक, चित्रपट-पटकथा, वृत्तपत्र स्तम्भलेखन, वेबसाईट कंटेंट, पाठ्यपुस्तक ( मराठी ) (शब्दांवर क्लिक करावे)

लेखक बनणे हे तुमचे स्वप्न असल्यास हे पुस्तक तुमच्यासाठीच आहे. तुम्हाला लेखनात करिअर करायचे असेल तर हे पुस्तक तुमच्यासाठीच आहे!

हार्मोनियम अथवा की-बोर्ड वर सहज वाजवू शकाल अशी हिंदी फिल्मी गीत सरगम  (शब्दांवर क्लिक करावे)

नवीन हौशी कलाकारांसाठी वाजवायला सुलभ सोपी सरगम. जुनी तसेच नवीन सुमधुर भरपूर हिंदी गाणी. शाळेत शिकवण्यासाठी उत्तम मार्गदर्शक सरगम. रिटायर्ड झाल्यानंतर छंद म्हणून शिकणा-यांसाठी ‘पर्सनल टीचर’. वाद्य वाजवताना पुस्तक दूर ठेऊन वाचण्या साठी, मोठी सुटसुटीत अक्षरे.

कुंडलिनी शक्तीचे रहस्य उलगडले. (शब्दांवर क्लिक करावे)

हे पुस्तक केवळ कुंडलिनी शक्ती जागृतीची माहिती देत नाही, तर ते भारतीय योग तंत्राच्या आणि गूढ विज्ञानाच्या अंतिम रहस्याचे विस्तृत आणि अभ्यासपूर्ण अनावरण आहे. तुम्ही एका अति-गहन आध्यात्मिक प्रवासावर जाण्यास सज्ज आहात, जिथे पिंड आणि ब्रह्मांड यांच्यातील अखंड संबंधाचे गूढ उलगडेल.

सिंहासन बत्तीसी – प्राचीन भारतीय कथा संग्रह भरपूर चित्रांसह. (शब्दांवर क्लिक करावे)

सिंहासन बत्तीसी हे प्राचीन भारतीय परंपरेवर आधारित एक अद्वितीय मराठी कथा-संग्रह आहे, ज्यामध्ये राजा विक्रमादित्याच्या न्यायप्रियता, शौर्य आणि बुद्धिमत्तेच्या ३२ प्रेरणादायी कथा सांगितल्या आहेत. प्रत्येक गोष्ट वाचकाला नीती, सत्यनिष्ठा, आणि संस्कृतीचे मूल्य शिकवते. हे पुस्तक केवळ मनोरंजन नाही, तर जीवनदर्शन आणि आत्मविकासाचे मार्गदर्शन देणारे साहित्य आहे.

अर्धा तास: आणि स्वयंपाक करून, भांडी घासून, किचनमधून बाहेर!  वैवाहिक जीवन आणि बरंच काही...  ललित लेख संग्रह (शब्दांवर क्लिक करावे)

हे पुस्तक  पाककला शिकवत नाही, हे पुस्तक केवळ स्त्रीयांसाठीही नाही. हे पुस्तक म्हणजे एक अतिशय लडिवाळ बौद्धिक खाऊ आहे. इतका की पारावर बसून, ऑफिसात, प्रवासात लोकं या पुस्तकातील एक एक मुद्दा घेऊन त्याची चर्चा करत असतात. इतकं हे पुस्तक प्रभावशाली आहे. पुस्तकाचा दुसरा भाग अधिक खोलवर आणि वैचारिक आहे. तो केवळ कामापुरता मर्यादित न राहता आपल्या नात्यांमधील गुंता सोडवण्याचा प्रयत्न करतो. घरातील जबाबदाऱ्यांमध्ये पुरुषांचा सहभाग का हवा, सासू-सुनेच्या वादाची खरी मुळं कुठे असतात आणि 'कामवाली बाई संस्कृती'मुळे समाजावर काय परिणाम होत आहेत, अशा अनेक विषयांवर यात परखड भाष्य केलं आहे.

स्वप्न दर्शन शास्त्र :स्वप्न वेध एक नवा वैज्ञानिक आयाम.तसेच प्राचीन फल ज्योतिषाचे स्वप्नावरिल भाष्य आणि तुमचे भविष्य! एक सविस्तर चर्चा, भरपूर चित्रांसह. (शब्दांवर क्लिक करावे)

स्वप्नांवरून जाणून घ्या तुमचे भविष्य अन भविष्यातील घडणार-या घटना.. स्वप्न कधीच खोट बोलत नसतात. त्यांच्याकडे योग्य ज्ञान घेऊन डोळस दृष्टीने पहा, तुमच आयुष्य सुखी समाधानी होईल. तुमचे दुष्मन तुमच्यावर छुपा हल्ला तर करणार नाहीत ना, हे जाणून घ्या. कुणाचीही ग्रह स्थिती माहीत असेल तर अचूक भविष्य वर्तवू शकता.   

सावधान, हे आहे संमोहनशास्त्र (मराठी) (शब्दांवर क्लिक करावे)

मन:शांती मिळवणे, सिगारेट दारू चे व्यसन सोडणे याकरितां हे शास्त्र मदत करते. प्रेरणा तंत्रांपासून ते सखोल अंतर्मनाच्या शक्तीपर्यंत तसेच अवचेतन मनाला रीप्रोग्रामिंग करण्याची अंतर्दृष्टी या ग्रंथाद्वारे मिळेल.

पाच एकांकिका: नाट्य आणि दिग्दर्शन टिपां सह

यात एकांकिकांची केवळ पारम्पारीक संहिता नसून, दिग्दर्शन, संगीत, ध्वनी योजना, नेपथ्य याचे देखील सखोल मार्गदर्शन प्रत्येक प्रवेशानुसार दिले गेले आहे. त्यामुळे हा अप्रतिम ग्रंथ आपल्या संग्रही असायलाच हवा! या सर्व संहिता - शाळा, महाविद्यालये किंवा स्पर्धांसाठी विनामूल्य उपलब्ध आहेत. म्हणजे पुस्तक खरेदी करावे लागेल, पण एकांकिका सादर करण्यासाठी लेखकाला रॉयल्टी द्यावी लागते ती द्यावी लागणार नाही.

काळोखातल्या सावल्या- रहस्यांनी भरलेली, थ्रिलर! दीर्घ कादम्बरी  (शब्दांवर क्लिक करावे)  

"खऱ्या गुन्हेगारी घटनांवर आधारलेली, तुम्हाला हादरवून टाकणारी सत्यकथा"
ही कथा आहे एका हरवलेल्या मुलीपासून सुरू होणाऱ्या गुंतागुंतीच्या प्रवासाची, जी आपल्याला गुन्हेगारीच्या असंख्य पायऱ्यांत घेऊन जाते. वास्तवातील गुन्ह्यांवर आधारित, अंगावर काटा आणणारी ही कहाणी, खऱ्या बातम्यांतून स्फुरलेली आहे.  ड्रग्ज रॅकेट, कॉन्ट्रॅक्ट किलर्स, सेक्स स्कॅन्डल्स, आणि हाय प्रोफाईल फसवणूक – ही कथा तुमचं भान हरपवेल. प्रत्येक पात्र, प्रत्येक घटना ही एक नवी धक्का देणारी वळणं घेऊन येते.

इंग्लिश स्पिकिंग कोर्स & पर्सनॅलिटी डेवलपमेंट कोर्स पाठ्यपुस्तक ( मराठी ) (शब्दांवर क्लिक करावे)

हा पुस्तकरुपी शिक्षक तुम्हाला तुमच्या सोयीनुसार कुठेही, कधीही शिकवतो. न कंटाळता हा शिक्षक तुम्हाला तोच तोच विषय अनेक वेळा शिकवतो. ‘भाषेचा विकास अन त्याची सामाजिक परिमाणे’, ‘स्त्री अन पुरुषाची भाषा’, ‘मरत चाललेल्या भाषा अन तांत्रिक झंझावात’, ‘ग्रामीण विद्यार्थ्याची इंग्रजीच्या प्रांतात मुशाफिरी करताना उडणारी त्रेधा तिरपिट’ इत्यादि विषय अगदी मनोरंजक पद्धतीने मांडलेले आहेत. थोडक्यात तुम्ही हसत खेळत इंग्रजी शिकता.

      अन्य 48 पुस्तके मराठीत प्रकाशीत होत आहेत..

 

“Five One-Act Plays: With Notes on Drama and Direction”

1. Drawn from many years of theatrical experience, this is not merely a collection of five one-act plays; it is a priceless treasure for every theatre lover.

2. For the first time, Dr. Ishwar Bhai Joshi has addressed and overcome the shortcomings found in presentations rooted in Maharashtra’s rural and cultural life.

3. These one-act plays are not just traditional story scripts; they offer subtle, complete guidance in theatrical direction.

4. For the first time, in-depth guidance is available for each scene regarding set design, sound planning, lighting design, and the finer nuances of acting.

5. For school teachers, this book will serve as a “sure mantra” to achieve presentations of a standard comparable to professional theatre.

6. The collection includes one-act plays on diverse themes such as “family-oriented and heart-touching,” “farcical comedy,” and “social-emotional” subjects.

7. Even a student with zero experience can, with this guidance, create a grand theatrical production.

8. The author says, “In my mind, it was not just the characters, but the entire play that was taking shape,” and all those experiences have been captured on these pages.

9. What began as a writing journey to ensure that the hopes of young children were not crushed has today transformed into a historical document.

10. Renowned theatre practitioners have also acknowledged that a work offering guidance with such technical depth had never been available before.

11. This book will become a comprehensive guidebook for future playwrights and directors.

12. For educational institutions, these scripts are made available free of cost as a form of social service.

13. The book proves that one-act plays can be written with great depth and rigor—not merely as simple scripts.

14. This “small yet sincere contribution” by the author is dedicated to society; permission is required only for commercial use.

15. With the appeal, “You have been given a diamond—set it in the frame of a successful performance!”, add this knowledge-rich work to your collection.